کویل کوییک یکی از اجزای اساسی سیستم اشتعال در موتور خودرو است. وظیفه اصلی این قطعه، تبدیل ولتاژ پایین باتری (۱۲ ولت) به ولتاژ بسیار بالای مورد نیاز برای ایجاد جرقه در شمعها (حدود ۲۲ کیلوولت) میباشد . این ولتاژ بالا باعث احتراق مخلوط سوخت و هوا در سیلندرها و در نهایت حرکت خودرو میشود.در خودرو کوییک که از موتور M15 بهره میبرد، کویل از نوع دوبل بوده و دارای مشخصات فنی مشخصی شامل مقاومت سیمپیچ اولیه ۷۲۰ میلیاهم و مقاومت سیمپیچ ثانویه ۱۳.۲۵ کیلواهم است . خرابی این قطعه میتواند علائم متعددی از جمله لرزش موتور، افزایش مصرف سوخت، کاهش شتاب و روشن شدن چراغ چک را به همراه داشته باشد . تشخیص به موقع این علائم و عیبیابی دقیق، از آسیبهای جدیتر به موتور جلوگیری میکند.
آمادگی برای عیبیابی؛ نکات ایمنی و ابزار مورد نیاز
قبل از شروع فرآیند عیبیابی، رعایت نکات ایمنی و تهیه ابزار مناسب ضروری است:
نکات ایمنی
-
خودرو را در محل ایمن پارک کرده و موتور را کاملاً خاموش کنید.
-
سوئیچ را از مدار خارج کرده و حداقل ۱۰ دقیقه صبر کنید تا خازنهای ECU تخلیه شوند.
-
در هنگام کار با سیستم برق خودرو، از دستکش عایق استفاده کنید.
-
هرگز در خودروهای انژکتوری مانند کوییک، سر وایرها را بهطور مستقیم به بدنه نگیرید، زیرا این کار میتواند به
ابزار مورد نیاز
-
مولتیمتر دیجیتال: برای تست مقاومت سیمپیچها
-
دستگاه دیاگ: برای خواندن کدهای خطا
-
پیچگوشتی چهارسو و تخت: برای باز کردن پیچهای کویل
-
گریس دی الکتریک (گریس سیلیکون): برای محافظت از اتصالات پس از نصب کویل جدید
-
چراغ قوه: برای بررسی بهتر وضعیت ظاهری
بررسی ظاهری کویل کوییک
سادهترین و اولین قدم در عیبیابی کویل، بررسی ظاهری آن است. این روش میتواند بسیاری از مشکلات آشکار را بدون نیاز به ابزار خاصی مشخص کند.
مراحل بررسی ظاهری
-
محل کویل را پیدا کنید: در خودرو کوییک، کویلها معمولاً در نزدیکی شمعها و روی سرسیلندر نصب شدهاند
-
بدنه کویل را بررسی کنید: به دنبال ترکخوردگی، ذوب شدگی، تغییر رنگ یا آثار سوختگی روی بدنه کویل باشید
-
پایهها و سوکتها را چک کنید: اتصالات را از نظر خوردگی، سولفاته زدگی، شل بودن یا وجود رطوبت بررسی نمایید
-
نشتی روغن یا آب را بررسی کنید: وجود روغن یا رطوبت در اطراف کویل میتواند باعث اتصال کوتاه و خرابی آن شود
اگر در بررسی ظاهری با مشکل خاصی مواجه شدید، مانند ترک خوردگی یا آثار سوختگی، احتمالاً کویل نیاز به تعویض دارد. اما اگر ظاهر قطعه سالم بود، باید مراحل بعدی عیبیابی را انجام دهید.
تست کویل با مولتیمتر (اهرمتر)
تست با مولتیمتر دقیقترین روش برای اطمینان از سلامت فنی کویل است. در این روش، مقاومت سیمپیچ اولیه و ثانویه کویل اندازهگیری و با مقادیر استاندارد مقایسه میشود .
نحوه تست سیمپیچ اولیه
-
کلید مولتیمتر را روی حالت اهممتر (Ω) قرار دهید.
-
پرابهای مولتیمتر را به پایههای مثبت و منفی کویل (مدار اولیه) وصل کنید
-
مقدار مقاومت نمایش داده شده را یادداشت کنید.
-
این مقدار باید حدود ۰.۷۲ اهم باشد
. اگر اختلاف فاحشی با این عدد داشت (مثلاً بینهایت یا نزدیک صفر)، کویل معیوب است.
نحوه تست سیمپیچ ثانویه
-
مولتیمتر را همچنان در حالت اهممتر نگه دارید.
-
یک پراب را به پایه مثبت کویل و پراب دیگر را به خروجی ولتاژ بالا (محل اتصال به شمع) وصل کنید
-
.مقدار مقاومت نمایش داده شده باید حدود ۱۳.۲۵ کیلواهم باشد
-
در کویل دوبل کوییک، این تست باید برای هر دو خروجی انجام شود.
-
اگر مقاومت ثانویه خیلی پایین یا خیلی بالا (باز بودن مدار) باشد، کویل خراب است و باید تعویض شود.
نکته مهم: مقاومت سیمپیچ اولیه در کویلهای مختلف معمولاً زیر ۱ اهم است، اما مقاومت سیمپیچ ثانویه بسته به مدل و سازنده میتواند متفاوت باشد
عیبیابی با دستگاه دیاگ
دستگاه دیاگ یکی از قدرتمندترین ابزارها برای تشخیص خرابی کویل است. در خودروهای انژکتوری مانند کوییک، ECU به طور مداوم عملکرد سیستم جرقهزنی را پایش میکند و در صورت بروز مشکل، کد خطای مربوطه را ثبت مینماید .
-
دستگاه دیاگ را به پورت OBD-II خودرو (معمولاً زیر داشبورد) متصل کنید.
-
خودرو را در حالت Key On (سوئیچ در مدار، موتور خاموش) قرار دهید.
-
کدهای خطای ثبت شده را خوانده و یادداشت کنید.
-
اگر با کدهای P0300 تا P0304 یا P0351 مواجه شدید، احتمال خرابی کویل بسیار بالاست.
-
کدهای خطا را پاک کنید و خودرو را روشن نمایید.
-
مجدداً کدها را بخوانید؛ اگر همان کدها بازگشتند، خرابی قطعی است.
روش جابهجایی کویلها برای تشخیص دقیق
اگر دیاگ خطای مربوط به یک سیلندر خاص را نشان میدهد (مثلاً P0301 برای سیلندر ۱)، میتوانید کویل آن سیلندر را با کویل سیلندر دیگر جابهجا کنید . سپس خطاها را پاک کرده و دوباره دیاگ بزنید. اگر خطا به سیلندر جدید منتقل شد (مثلاً از P0301 به P0302 تغییر کرد)، مشکل قطعاً از کویل است و باید تعویض شود.
علائم خرابی کویل کوییک (چه زمانی باید عیبیابی کنیم؟)
پیش از آنکه به سراغ روشهای عیبیابی بروید، آشنایی با علائم هشداردهنده میتواند به تشخیص به موقع کمک کند. مهمترین علائم خرابی کویل کوییک عبارتند از
-
کاهش شتاب و افت قدرت: خودرو هنگام شتابگیری، به ویژه در سربالاییها، کشش لازم را ندارد
- لرزش شدید موتور در حالت درجا: موتور به صورت نامنظم کار میکند و این لرزش در فرمان و بدنه محسوس است
-
افزایش مصرف سوخت: به دلیل احتراق ناقص، سوخت بیشتری مصرف میشود
-
سخت روشن شدن یا استارت نخوردن: کویل معیوب نمیتواند ولتاژ کافی برای جرقه اولیه تأمین کند
-
روشن شدن چراغ چک موتور: معمولاً با کدهای خطای مرتبط با احتراق ناقص همراه است
-
بوی بنزین از اگزوز و خروج دود سیاه: نشانه خروج سوخت نسوخته از سیلندرها
-
ریپ زدن خودرو در حین حرکت: خودرو در شتابگیری دچار وقفه و گاز خوردن میشود
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بهتر است فرآیند عیبیابی را آغاز کنید.
عیبیابی دقیق کویل کوییک با استفاده از سه روش مکمل شامل بررسی ظاهری، تست با مولتیمتر و استفاده از دستگاه دیاگ امکانپذیر است. هر یک از این روشها اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت قطعه ارائه میدهند:
-
بررسی ظاهری سریعترین راه برای تشخیص مشکلات فیزیکی مانند ترک، سوختگی یا نفوذ رطوبت است.
-
تست با مولتیمتر دقیقترین روش فنی است که با اندازهگیری مقاومت سیمپیچها و مقایسه با مقادیر استاندارد (۷۲۰ میلیاهم برای اولیه و ۱۳.۲۵ کیلواهم برای ثانویه)، سلامت قطعه را تأیید میکند
-
دستگاه دیاگ با نمایش کدهای خطایی مانند P0300 تا P0304 (احتراق ناقص) و P0351 (مشکل مدار کویل)، اطلاعات جامعی از وضعیت سیستم جرقهزنی ارائه میدهد
در صورت تأیید خرابی کویل، بهترین راهکار تعویض آن با نمونهای نو و باکیفیت است. تعمیر کویل معمولاً امکانپذیر نیست و از نظر اقتصادی نیز به صرفه نمیباشد.پس از تعویض کویل، توصیه میشود از گریس دی الکتریک روی سوکتها استفاده کنید تا از نفوذ رطوبت و خوردگی جلوگیری شود همچنین بهتر است شمعها را نیز بررسی کرده و در صورت نیاز تعویض نمایید تا کویل جدید تحت فشار مضاعف قرار نگیرد.